سوسن طهماسبی

شنبه ۶ آبان ۱۳۹۶

بخش:
یادداشت‌ها






حدود سه سال پیش، روحانی در همایش اقتصاد ایران چنین عنوان کرد: “سالهاست اقتصاد به سیاست یارانه می‌دهد، وقت آن رسیده که سیاست به اقتصاد یارانه بدهد.” اما این شعارِ هر چند بسیار درست و منطقی، به محاق فراموشی سپرده شد. ایرانیان هم‌چنان در حال پرداخت اجباری هزینه‌های نظامی سپاه در منطقه و در حال پرداخت تاوان در برابر تحریم‌ها و فشارهای ناشی از آن هستند. در واقع از ظهور انقلاب ۵۷ نه تنها اقتصاد کشور بلکه روابط بین الملل، امور اجتماعی و محیط ‌زیستی در خدمت سیاست‌های ایدئولوژیک و نابخردانۀ سران جمهوری اسلامی بوده است. حکومتی که هر چه بیشتر به سمت میلیتاریسم پیش می‌رود.

تقریبا همۀ کارشناسان سیاسی، بر این باورند که یکی از علل عمدۀ فروپاشی شوروی، قربانی کردن اقتصاد  به پای مسابقۀ تسلیحاتی و کمک به کشورهای اقماری بلوک شرق بود. و چه تاسف بار است راهی که پیش‌تر پیموده شد، امتحانی که پس داده شد و نتیجه‌ای به جز شکست نداشت، پس از گذشت چند دهه از سوی حکومت ایران به کار گرفته می‌شود. در حالی که بحران بی‌آبی و تغییر اقلیم میلیون‌ها دلار به کشور خسارت وارد کرده است؛ در حالی که شاخص فلاکت سیر صعودی دارد؛ در حالی که آگهی‌ فروش اعضای بدن و فروش نوزاد، بر در و دیوار شهر-خودنمایی که نه بلکه- بدنمایی می‌کند و در حالی که بر اثر فقر و شکاف طبقاتی هر روز بر شمار کودکان کار، کودک‌آزاری، اعتیاد، تجاوز وقتل افزوده می‌شود؛ دلارهای آزاد شده از سوی امریکا خرج‌های کلان نظامی را در منطقه تامین می‌کند که شهد پیروزی آن تنها به کام حلقۀ خودی می‌ریزد و اگر شکستی باشد، گریبان مردم ایران به ویژۀ طبقه فرو دست جامعه را خواهد گرفت. مردمی که با مشکلات معیشتی بسیار از جمله نرخ بالای بیکاری، تورم، عدم دریافت حقوق، عدم پرداخت بدهی به سپرده‌گذاران و ده‌ها مشکل دیگر دست به گریبان هستند، ولی در میانۀ سال پنجم ریاست جمهوری آقای روحانی هنوز بحث بر سر این است که امنیت، اولویت کشور است یا اقتصاد. بحثی که در دنیای امروز تمامی کشورهای توسعه یافته پاسخ آن را می‌دانند.  امروز کشورهای پیشرفته، امنیت و ثبات خود را در گسترش هر چه بیشتر روابط تجاری و اقتصادی با جهان می‌بینند. چون در واقع به همان گفتۀ مشهور رسیده‌اند که می‌گوید “از مرزی که کالا عبور نکند، سرباز عبور خواهد کرد.” نظامیان در شکوفاترین اقتصاد نوظهور دنیا کمترین نقش را در سیاست خارجی ایفا می‌کنند. سایر کشورهایی هم که سابقۀ طولانی حضور در باشگاه کشورهایی با اقتصاد قوی را دارند، اصولا دارای چنین تفکری بوده‌اند که به این نقطه از پیشرفت رسیده‌اند. در مقابل سران حکومت‌های دیکتاتوری دنیا، ارزشمندترین بخش دارایی خود را نه در بانک های کشور خود، بلکه در بانک‌های سوییس نگهداری می کنند؛ زیرا مطمئن هستند که کشور متبوع آنها با آن همه کنترل و خفقان و مانورهای نظامی از آن میزان امنیت داخلی و خارجی برخوردار نیست که بخواهند اموال خود را آنجا نگهدارند، برای آنها سوییس امن‌ترین مکان است. آن نمایش قدرت هم پوشالی است چون ثباتی در کار نیست. اصولا حکایت و استدلال سپاه انقلاب اسلامی ایران دربارۀ حفظ امنیت مانند حکایت قدیمی چپ‌هاست: اولی مدعی برقراری امنیتی است که نه در آن ثبات است و نه رفاه اقتصادی؛ دومی در باب ثروت قلم‌ها فرسود و کتاب‌ها نوشت، اما در اصلی‌ترین مسئله یعنی نحوه تولید ثروت سکوت مطلق اختیار کرده‌ است. اولی پیوسته در حال تبلیغ جزیرۀ ثبات از رسانه‌های داخلی و فارسی زبان خارجی است، ولی برای ایرانیان پیامد این “امنیت”، به بی‌ثبات‌ترین برهۀ تاریخی منجر شده است؛ دومی در حال تبلیغ دستاوردهای کمونیسم و برابری اقتصادی است که نزدیک نمونۀ این برابری را در ونزوئلا  و کوبا و کره شمالی شاهد هستیم.

به نظر می‌رسد که رفتار ترامپ و دولت امریکا هم در تضعیف جبهۀ اقتصادی ایران و قدرت گرفتن سپاه و ماجراجویی‌های آن در منطقه مزید بر علت شد. در واقع ایران، شکست در جبهۀ اقتصاد را تلویحا پذیرفته است و چاره ای ندارد جز چنگ زدن به ریسمان پیروزی در جبهه نظامی- البته تا تعریف پیروزی در جبهۀ نظامی چه باشد. نکته‌ای که نباید از نظر دور داشت این است که امریکا کشوری است که دارای بزرگ‌ترین و قوی‌ترین نیروی نظامی‌ای است که دنیا تا به حال به خود دیده است به طوری که عراق را  تنها در چند روز متصرف شد؛ اما امریکا خود معترف است که هزینۀ دو هزار میلیارد دلاری در عراق اشتباه بود و دستاورد خاصی برای امریکا نداشته است. حال با توجه به قیاس توان نظامی ایران و پشتوانۀ اقتصادی برای هزینه‌های نظامی، این پرسش باقیست که این میزان از هزینۀ حضور نیروهای نظامی خارج از مرزهای ایران و به ویژه در کشوری که با آن مرز مشترک ندارد، یعنی سوریه، چگونه می توان خسارات عظیم مالی وارد به کشور را توجیه کرد. در حال حاضر، آخرین چیزی که ایران و مردم ایران به ان نیاز دارند، حضور سپاه بیرون از مرزهای ایران و قربانی کردن رفاه مردم به پای این حضور است.    


نظرات بسته است.