پونه پناهی

جمعه ۲۸ مهر ۱۳۹۶

بخش:
جهان - سیاسی - یادداشت‌ها






صدراعظم آلمان پس از بازگشت از کنفرانس سران ۷ کشور در ماه می ۲۰۱۷ در ایتالیا گفت: “ما اروپایی‌ها باید واقعا سرنوشتمان را خودمان در دست بگیریم وکشورهای اروپائی، دیگر نمی‌توانند مانند گذشته روی آمریکا و بریتانیا حساب کنند”. درکنفرانس سران ۶+۱ در مورد امنیت و مبارزه با تروریسم، تلاش ترامپ برای قرار دادن نام جمهوری اسلامی به عنوان کشور حامی گروه‌های تروریستی، با مخالفت، به ویژه کشورهای اروپایی روبرو شد که نشانۀ شکاف بزرگی در سیاست‌های آنان نسبت به ایران است. حال ترامپ در سخنرانی اخیر خود توافق هسته‌ای با ایران را زیر سئوال برد و تهدید کرد که به‌زودی آن را لغو خواهد کرد. این درحالی است که اروپا خواهان باقیماندن بر سر توافق هسته‌ای با ایران است. مقالۀ زیر از تسایت آلمان، تا حدی به علل جانبداری اروپا از توافق هسته‌ای می‌پردازد.

ترامپ امیدوار است که کنگره ظرف ۶۰ روز آینده تحریم‌های جدیدی را وضع کند که این تحریم‌ها می‌تواند توافق برجام را عملا برهم بزند. به این ترتیب، برای ترامپ هم مستمسکی دراثبات وفاداری خود به وعده‌های انتخاباتی خواهد بود. البته موضع ترامپ برعلیه ایران بی دلیل نیست. کمک و وارد شدن نظامیان و شبه نظامیان شیعی ایران در جنگی خونین در پشتیبانی از اسد، و تحت کنترل قراردادن بخش‌هایی از این کشور، سعی در کنترل رژیم عراق و دخالت در پیشبرد منافع خود در این کشور، مجهز کردن حزب الله لبنان و شورشیان حوثی در یمن علیه عربستان سعودی از جمله مواردی است که مشکلات بزرگی را در منطقه بوجودآورده است؛ مواردی که هیچ‌کدام در توافق، ذکری از آنها نشده است. ولی برهم زدن توافق هسته‌ای این اقدامات ایران را محدود نخواهد کرد، بلکه این کشور را از زیر کنترل سازمان به‌ در خواهد آورد.

دو مشکل اساسی یکی در خاورمیانه و یکی در شرق آسیا وجود دارد:

۱- برهم زدن توافق برجام، موضع محافظه‌کاران مذهبی را بر علیه طرفداران برجام تقویت می‌کند، و احتمال ازسرگیری غنی‌سازی و رسیدن به سلاح هسته‌ای را تا دو سال آینده ممکن می‌سازد. در ضمن این ‌که جنگ‌های خونین این کشور درعراق و سوریه هم متوقف نخواهد شد. تحریکات اتمی ایران، عربستان را هم به داشتن فناوری هسته‌ای و خرید آن از آمریکا، چین و یا روسیه تشویق و مجاب می‌کند. هم‌چنین در پی آن ترکیه و مصر هم مصمم به تجهیز به سلاح هسته‌ای خواهند شد. خاورمیانۀ هسته‌ای، کابوس دهشتناک اروپا است و این کابوس می‌تواند به طور واقعی و جدی به حقیقت بپیوندد. البته سناریوی امکان تعهد به برجام از طرف ایران، علیرغم تحریم و مانورهای ترامپ و هم‌چنین علیرغم مخالفت محافظه‌کاران مذهبی هم وجود دارد. سناریوی دیگری هم هست و آن حمله نظامی آمریکا و اسرائیل است. که به این ترتیب ایران با تحریکات قوا و نیروی خود، میتواند منطقه را و خصوصا منابع نفتی خلیج فارس را به آتش بکشد. اینکه ترامپ قادر به داشتن نقش مثبتی در خاموش کردن آتش باشد، به تجربه، برای کسی متصور نیست.

۲- منطقه دیگری که به شرط برهم خوردن توافق هسته ای با ایران متشنج‌تر خواهد شد، شرق آسیاست. کره شمالی که در حال حاضر سلاح اتمی را دراختیار دارد، تمایل زیادی برای معاملات هسته‌ای نشان نمی‌دهد. برهم خوردن برجام، روزنۀ امیدِ توافق برای محدود کردن کره شمالی را هم می‌ببندد. چون اعتماد به متعهد ماندن آمریکا را خدشه دار کرده است، حتی امکان توافق هسته‌ای کره شمالی با روسیه را هم زیر علامت سوال می‌برد. و تمام این عوامل می‌تواند وضعی مشابه خاورمیانه را در شرق آسیا رقم بزند و آن هم موج تجهیز به سلاح اتمی از سوی ژاپن و کره جنوبی و گسترش زرادخانه تسلیحاتی چین است. تنش‌ها در اقیانوس آرام تا زمانی که امکان درگیری با کره شمالی وجود دارد، ادامه خواهد داشت. حتی در این مورد هم امیدی به ترامپ برای مدیریت بحران و هدایت تنش از طرف وی موجود نیست.

در صورتی که این فرضیات محقق شوند، دنیا با خطرات متعددی روبرو خواهد شد. به همین جهت مهم است که اروپا به عنوان بنیانگذار و پدرخوانده اصلی پیمان هسته‌ای با ایران تمام همٌ خود را به کار گیرد که توافق برجا بماند. جای خوشوقتی است که تصمیم با شخص ترامپ نیست و کنگره تصمیم می‌گیرد. تجربه نشان داده است که کنگره می‌تواند رای مخالف با نظر وی هم بدهد.

مطبوعات و سیاستمداران اروپایی جسته و گریخته معتقدند که مانور ترامپ درسیاست خارجی اخیر وی به نوعی، امتیازگیری و جبرانی برای عدم موفقیتش در سیاست‌های داخلی است. وزیرخارجه لوکزمبورگ ترامپ را به گزینش سیاست‌هایی متهم می‌کند که جامعۀ جهانی هزینه آن را باید بپردازد. اروپا معتقد است که دخالت‌ها و نقش مشکل ساز ایران در کشورهایی مانند یمن، لبنان، سوریه و عراق باید جدا از همکاری‌های هسته‌ای حل و فصل شود. “قرارداد به تنهایی بسیار مهم است و نمی‌تواند به هر چیز دیگری متصل شود”.”ما به خاطر امنیت خود به این توافق نیاز داریم “.”جلوگیری از یک جنگ و تسلیح یک کشور به سلاح اتمی از طریق گفت‌وگو امکان‌پذیر است”. “ما در هفته‌های آینده همه توان خود را به کار می‌بندیم تا کنگره آمریکا را به حفظ این توافق متقاعد سازیم”. “ضروری است که اروپایی‌ها در این موضوع با همدیگر کار کنند. باید به آمریکایی‌ها بگویم که رفتارشان در قبال ایران، باعث می‌شود ما اروپایی‌ها موضع مشترکی را با چین و روسیه علیه آمریکا اتخاذ کنیم”.
نظر اروپا این است که هدف اصلی توافق‌نامه جلوگیری از گسترش تسلیحات هسته‌ای نه تنها در منطقه، که در جهان است. وقتی این توافق یا بخشی از آن زیر سئوال برود بسیار مشکل خواهد شد که بتوان دیگر کشورها – از جمله کره شمالی – را قانع کرد که به چنین قراردادهای خلع سلاح بپیوندند. هم چنین طرف‌های دیگر برجام، یعنی روسیه وچین هم خواهان حفظ این توافق‌نامه هستند، زیرا معتقدند خطر آن وجود دارد که بازگشت دوبارۀ تحریم‌ها در نهایت به لغو برجام منجر شود.

علاوه براین، بسیاری از شرکت‌های اروپایی روابط نزدیک اقتصادی با ایران دارند. این شرکت‌ها می‌خواهند پس از برداشته ‌شدن تحریم‌ها با ایران تجارت کنند. اختلاف با آمریکا بر سر برجام، روابط اقتصادی اروپا با ایران را دشوار خواهد کرد. ترامپ با استراتژی جدید خود در برابر ایران، شراکت و همکاری با دیگر کشورها را مشکل‌تر می‌کند. برخلاف دونالد ترامپ، دیگر طرف‌های برجام معتقدند که ایران به اصول برجام پای‌بند است. البته این کشورها هم معتقدند که برجام قراردادی ایده‌ال نیست، با این‌حال این توافق تا حدی این اطمینان را در آنها ایجاد کرده است که ایران در پی تهیه سلاح اتمی نیست. بسیاری از بانک‌های بین‌المللی هنوز در ارتباط با تامین مالی روابط اقتصادی ایران بسیار محتاط هستند. این بانک‌ها نگرانند که در صورت همکاری با ایران از سوی دولت آمریکا مجازات شوند. سیاست تازه ترامپ و اقدامات او در برابر ایران امنیت برنامه‌ریزی برای شرکت‌ها و بانک‌های اروپایی را به حداقل می‌رساند.

بهر شکل چیزی که مسلم است اینست که از شکاف در سیاست اروپا و آمریکا حکومت ایران تا آنجا که ممکن هست سود خواهد جست.

http://www.zeit.de/politik/ausland/2017-10/iran-atomabkommen-usa-donald-trump-beenden-5vor8

 


نظرات بسته است.