مهرداد سید عسگری

جمعه ۷ مهر ۱۳۹۶

بخش:
رفراندوم اقلیم کردستان عراق - یادداشت‌ها






اقلیم کردستان با جمعیت  ۵ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر، ظرفیت های خاص اقتصادی دارد. مساحت اقلیم بالغ بر ۷۸۷۳۶ کیلومتر مربع می باشد که از این نظر از بسیاری از کشورهای منطقه همچون قطر و کویت و یا لبنان بزرگتر است. از نظر دارا بودن ذخائر غنی نفت و گاز هم اقلیم از بسیاری از کشورهای  خاورمیانه جلوتر است
طی شش ماه اول سال جاری میلادی، اقلیم کردستان روزانه ۵۳۰ هزار بشکه نفت تولید کرده که بیش از نیمی از آن را صادر نموده است.
اقلیم کردستان ۳۰ میدان نفتی فعال دارد که ۱۹ کشور خارجی از جمله کانادا، امریکا، روسیه، و فرانسه در آن سرمایه‌گذاری کرده‌اند.
در ضمن علاوه بر سوخت های فسیلی، اقلیم کردستان دارای معادن فلزاتی همچون آهن، نیکل، مس و روی نیز می باشد.
ایران و اقلیم کردستان
بخش دولتی که در پروژه های بزرگ برق، مخابرات و حمل و نقل ریلی، فنی و مهندسی و امور ساختمان و جاده و سد فعالیت دارد بخشهای خصوصی نیز در اربیل و سلیمانیه در همه زمینه ها فعالیت دارند و تجار و شرکتهای زیادی نیز متقاضی فعالیت تجاری و اقتصادی در کردستان عراق می باشند. شرکتهای ایرانی ثبت شده در اقلیم کردستان ۱۰۰ شرکت در اربیل و ۱۰۵ شرکت در سلیمانیه فعال می باشند و حدود ۴۷۰ شرکت ایرانی به ثبت رسیده و بیش از همین تعداد با شرکای کرد خود به نام شرکت های محلی به ثبت رسیده است.  لازم به یادآوری است که بیش از ۷۰ درصد صادرات ایران به عراق از طریق اقلیم کردستان و از مرزهای رسمی تمرچین و باشماق و پرویزخان انجام می گیرد و تهدید بستن مرزها می تواند تأثیراتی جدی بر میزان تردد کالا و حجم مبادلات تجاری میان ایران و اقلیم کردستان و عراق داشته باشد.
اخیرا هیأتی از اقلیم کردستان عراق برای شرکت در کنفرانس بین‌المللی اقتصادی کە در حاشیه هفدهمین نمایشگاه بین‌المللی صنعت ساختمان برگزار شد دو تفاهمنامه اقتصادی امضا کرد.  در مردادماه گذشته نیز هیأتی ۲۹ نفره از اتاق تعاون استان همدان به سلیمانیه و اربیل سفر کرد که در جریان آن زمینه امضا شش قرارداد به مبلغ بیش از ۵۶ میلیون دلار فراهم شد.  همچنین گزارش ها حاکی از آن است که به گفته رئیس اتحادیه واردکنندگان و صادرکنندگان اقلیم، مصطفی شیخ عبدالرحمان، طرف های کرد و ایرانی توافق کرده اند تا دفاتری در تهران و اربیل برای تسهیل تجارت فی ما بین دائر کنند. توافق مشابهی با اتاق تعاون همدان نیز صورت گرفته و گفته می شود ارزش صادرات آن می تواند به ۲۰۰ میلیون دلار برسد.
پیشتر نیز تفاهم نامه همکاری میان اتاق های بازرگانی سنندج و اربیل به امضا رسیده بود. این تفاهم نامه در جهت ارتقای سطح مبادلات و همکاری‌های اقتصادی فی مابین اتاق بازرگانی و صنایع هولیر و اتاق بازرگانی، صنایع ومعادن و کشاورزی سنندج در هفت بند  شامل تعامل و گسترش همکاری دو طرف، فعالیت اقتصادی تجار در مرزها طبق قوانین هر دو کشور، تسهیل در امور دیدارها و مذاکرات دو طرفه، همکاری لازم در خصوص دایر کردن نمایشگاه در هر دو کشور و ایجاد مرکز داوری مشترک در دو اتاق، بسته و به امضا طرفین رسید.
حجم تجارت ما با اقلیم به نصف رقم ۸ میلیارد دلاری سال ۲۰۱۴م رسیده است و این بدین معنی است که طرف کردی بر خلاف سرمایه گذاریهای انجام شده در دوسال گذشته تمایلی به گسترش مناسبات واقعی نداشته است.
قرار داد های نفتی و احتمال قطع نفت کرکوک
منطقه کردستان عراق روزانه ۵۳۰هزار بشکه نفت در میدان‌های خود تولید می‌کند. این در حالی‌ است که این منطقه ۱۵۰‌هزار بشکه در روز هم در منطقه کرکوک تولیدات دارد. موضوع تهدید ترکیه و بیانیه دولت مرکزی عراق و نیز همه‌پرسی کردستان در جهت استقلال‌طلبی، یک شوک برای منطقه بود. با توجه به اینکه تولید ۱۰‌درصدی نفت در کرکوک، تاثیر زیادی در کل نفت تولیدی جهان ندارد،. البته ناگفته نماند که تاثیرات بازار نفت بستگی به حرکت‌های سایر کشورهای نفتی جهان دارد. نفت اقلیم کردستان مسیرهایی که برای صادرات خود داشته، به‌ویژه مسیر ترکیه را از دست می‌دهد و ناگفته نماند بیشتر درآمد اقلیم کردستان از طریق فروش نفت تامین می‌شد. جدا‌شدن کردستان عراق از دولت مرکزی عراق می‌تواند اثرات و تبعات مختلفی را در پی‌داشته باشد. تصمیمات آتی دولت ترکیه در مورد مسیرهای انتقالی خود می‌تواند در وضعیت اقتصادی اقلیم کردستان بسیار
موثر است.
به هر ترتیب نباید فراموش کرد که وضعیت کنونی به سود هیچ یک از طرفین نیست و حتی کردها نیز از توافق با دولت مرکزی و برطرف شدن مناقشات و اختلافات فعلی بیشتر منتفع خواهند شد. ۱۷ درصد از کل بودجه فدرال (همان طور که در قانون اساسی عراق هم تصریح شده) نسبت به حجم صادرات کنونی نفت اقلیم، به مراتب سود بیشتری را نصیب کردستان عراق می کند.

نیاز اقلیم به صادرات گاز
وزارت منابع طبیعی اقلیم کردستان اعلام کرده است که میزان ذخایر گازی اقلیم در سه استان سلیمانیه، اربیل و دهوک به ۵٫۷ هزار میلیارد مترمکعب می رسد که در کل ۳ درصد از ۱۸۷ هزار میلیارد مترمکعب ذخایر گاز طبیعی جهان را تشکیل می دهد.
این در حالی است که عملا تاکنون هیچ پروژه جدی در این خصوص وارد فاز نهایی نشده است و با توجه به تنش های جدید بعید است که این مهم عملیاتی شود.
برنامه آتی در برخورد با وضعیت جدید چیست؟
رئیس  ستاد  مشترک ارتش  عراق  به  آنکارا رفت.  هدف از این سفر  بحث  و گفت‌وگو  درباره  تحریم های اقتصادی علیه اقلیم کردستان، همکاری بغداد- آنکارا  جهت  بستن  مرزها  و  اقدام  بغداد  برای قطع  مناسبات تجاری  اقلیم کردستان  با سایر استان های عراق  عنوان شده است.  در اینجا باید به این نکته اشاره شود  که  ایران نیز دارای ماموریت مشابهی است.
وی افزود:  اولین  هدف این طرح  پیش از هرگونه  اقدام  نظامی، فروپاشی اقتصاد،  تجارت  و  امور مالی اقلیم کردستان عراق  است بطوری که فعالیت های اقتصادی  و بازرگانی  در بازارهای این اقلیم  متوقف  شود
باید اضافه کرد علتی که  کمک به انتخاب چنین  طرحی کرد، فراهم بودن  بسترهای لازم  برای فروپاشی اقتصاد  در  اقلیم کردستان بود.  فراهم بودن چنین زمینه ای به دلیل قطع بودجه  این قلیم کردستان  از سوی  بغداد است.  پیشتر  دولت فدرال عراق  به اربیل هشدار  داده بود، چنانچه اقدام به فروش نفت بدون اجازه بغداد  کند، بودجه اقلیم  کردستان قطع خواهد شد.
آخرین اخبار حکایت از آن دارد که بنزین ۴۵۰دیناری در این روزها به قیمت کم سابقه لیتری ۱۰۰۰دینار رسیده است واین نشانه ای جدی از واقعی شدن ابعاد بحران است.


نظرات بسته است.

مطالب دیگر