فلسفه وجود کنکور در ایران چه بود و از چه زمانی به پدیده‌ای پول ساز مبدل شد؟ در سال ۱۳۱۳ که دانشگاه تهران توسط رضاشاه افتتاح شد تا ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ که نظام شاهنشاهی فرو ریخت،هیچ مقامی در قدرت نبود که نگاهی منفعت جویانه به کنکور داشته باشد و اصولا افزایش دانشگاه‌ها در شهرهای مختلف با هدف درآمد زایی نبود. زیرا بر اساس اصل پانزدهم اصولی که در سال ۱۳۴۱ به عنوان”انقلاب سفید”معروف شد، تحصیل در مقاطع ابتدایی، متوسطه و دانشگاه ها رایگان اعلام شد.

در این رابطه”غلامرضا افخمی”دبیرکلّ کمیت ملّی برنامه جهانی سوادآموزی در نظام گذشته، می‌گوید که بر اساس آمار سازمان برنامه و بودجه در سال ۱۳۵۶ شمار دانشجویان در دانشگاه‌‌ها و مدارس عالی نزدیک به ۲۰۰۰۰۰ تن و در خارج از کشور ۱۰۰۰۰۰ تن بود.

شمار بسیاری از دانشجویان خارج از کشور بورسیه دولت بودند.دانشجویان داخل کشور از کمک هزینه تحصیلی  استفاده می‌کردند.برای دانشجویانی که در شهر زادگاه خود به دانشگاه می‌رفتند ماهانه ۳۵۰ تومان و برای دانشجویانی که محل دانشگاه آنان با زادگاه شان تفاوت داشت ۵۵۰ تومان کمک هزینه تحصیلی پرداخت می‌شد.بنابراین با چنین سیاست‌هایی گسترش دانشگاه‌ها و جذب دانشجو از طریق کنکور سراسری،نه تنها سودی عاید دولت نمی کرد که برعکس سالانه بودجه ای از سوی دولت در اختیار دانشگاه‌ها قرار می‌گرفت.

فلسفه وجود کنکور نیز صرفا محدودیتی بود که دانشگاه ها برای جذب دانشجو داشتند.در سال ۱۳۴۹ طرح حذف کنکور و جایگزین کردن معیار و ضوابط جدیدی مطرح گردید اما این طرح هرگز عملی نشد.در دهه ۵۰ خورشیدی شاه اعلام کرد که ظرفیت داشگاه های ایران باید ۴ برابر شود.اجرای این طرح می توانست به تدریج مساله ی کنکور را برای همیشه حل کند. زمان به قدرت رسیدن جمهوری اسلامی،دانشگاه ها فقط حدود یک سال باز بود و سپس ۳ سال به بهانه انقلاب فرهنگی تعطیل شد.

در سال ۱۳۶۱ مجموعه ای تحت عنوان”دانشگاه آزاد اسلامی”توسط مقامات ارشد حکومت تاسیس شد.سنگ بنای پول سازی توسط این دانشگاه گذاشته شد.تاسیس دانشگاه آزاد در بحبوحه جنگ با عراق باعث شد که خانواده‌های مرفه برای گرفتن معافیت تحصیلی برای فرزندان خود به تکاپو بیافتند و به همین دلیل در دهه ۶۰،تب کنکور برای ورود به دانشگاه های دولتی یا آزاد بالا گرفت. در آن مقطع حتی دانش آموزانی که راغب به تحصیل هم نبودند صرفا برای دوری از اعزام به جبهه‌های جنگ،تلاش می کردند تا از سد کنکور عبور کنند.

سال‌ها بعد،مقامات حکومت که دیدند از طریق مراکز آموزشی می‌توانند به درآمدهای هنگفتی دست یابند،در حالی که در ابتدای تشکیل حکومت،کلیه مدارس ملی را،دولتی اعلام کرده بودند،بار دیگر با استفاده از واژه بی معنا و غیر متعارف”غیر انتفاعی”قوانین خود را دست کاری کردند و مجوز مدارس خصوصی نیز صادر شد.
از دهه ۷۰ مراکزی نیز به عنوان دانشگاه‌های غیر انتفاعی شروع به جذب دانشجو کرد که اکنون تعداد آن ها به حدود ۱۰۰ یا بیشتر مرکز آموزشی رسیده است.نکته مهم در این میان،فعالیت صدها موسسه و آموزشگاه‌های کنکور بود.این مراکز از فردای برگزاری هر کنکور دست به تبلیغات فزاینده می زدند و برنامه‌های تازه ای را برای جذب دانش آموزان و متقاضیان ورود به دانشگاه‌ها تدارک می دیدند.
در آذر ماه گذشته “فرهاد رهبر”رییس دانشگاه آزاد به گردش مالی حیرت آوری که “کنکور” فراهم کرده،اشاره کرد و به خبرنگاران گفت:«یکی از پیشنهادهای دانشگاه آزاد،این است که به جای برگزاری یک کنکور در سال و وارد کردن استرس به خانواده‌ها،چند بار در سال امتحان بگیریم و بالاترین نمره فرد،ملاک پذیرش باشد،اما چرا این اتفاق نمی ‌افتد؟یک لولا میان نظام پرورشی و آموزش عالی کشور وجود دارد که بر این اساس ۸ هزار میلیارد تومان گردش مالی کنکور است یعنی کلاس‌های کنکور و برگزاری آزمون و مسایل این‌ چنینی دارای ۸ هزار میلیارد تومان گردش مالی است که افرادی اجازه نمی‌ دهند،کنکور حذف شود.»
به این ترتیب نامبرده صریحا از وجود مافیایی پرده بر می دارد که نمی خواهد از درآمد ۸ هزار میلیاردی صرف‌نظر کند.اما مساله به وجود چنین درآمدی خلاصه نمی شود بلکه از قِبَل برگزاری کنکور،قشر دیگری نیز به سرعت منتفع شده اند.
نشریه”عبرت های عاشورا”که از منتقدان سرسخت”حسن روحانی” است در شماره اخیر خود می‌نویسد:«سالانه حدود یک میلیون نفر در کنکور شرکت می کنند،از این تعداد ۲۰۰ هزار نفر جذب دانشگاه‌های خوب می شوند،مابقی نیز جذب دانشگاه آزاد یا غیرانتفاعی می‌شوند اما موسسات کنکوری روی همین ۲۰۰ هزار نفر،امپراتوری بزرگی از سود و تبلیغات راه می اندازند؛به حدی که مسوولان دولتی می‌گویند دست شان برای حذف کنکور کوتاه است.»
این نشریه در ادامه می نویسد:«خیلی از مدرسان موسسات کنکور،مدرک دانشگاهی ندارند.آنها قبل از پر و بال گرفتن موسسه‌شان،یک معلم عادی بوده اند،اما حالا خانه‌های میلیاردی در بهترین مناطق تهران دارند.اخیرا ۱۰ ماشین آخرین مدلBMW وارد ایران شد که ۹ تای آن متعلق به همین به اصطلاح اساتید بود.»
با این تفاصیل یک نکته مسلم است: پدیده “کنکور” نمی تواند از ساختار آموزشی جمهوری اسلامی حذف شود. زیرا:

  1. مقامات رژیم نمی توانند از حجم عظیم سود مالی کنکور صرف‌نظر کنند؛ حتی اگر به ظاهر عده‌ای از مقامات حکومت نیز با حذف کنکور موافق باشند،زورشان به مافیای مالی نمی‌رسد.
  2. ماهیت کنکور به صورت کلی،به سود جمهوری اسلامی است زیرا هر سال صدها هزار جوان ایرانی به جای پرداختن به مبارزه علیه استبداد حاکم،به سمت یک لاتاری تکراری برای رسیدن به دانشگاه ها، کورس می‌گذارند.
  3. وجود کنکور باعث می شود که بخش بزرگی از خانواده ها نیز دچار این دغدغه شوند؛آن ها بر اساس یک سنت قدیمی – دوران قبل از حکومت اسلامی– هنوز تصور می کنند که اگر فرزندشان مدرک دانشگاهی بگیرد،آینده ای درخشان خواهد داشت:حقوق مکفی،زندگی راحت،اعتبار اجتماعی و پست ریاست!

اکنون جمهوری اسلامی که طعم”پول هنگفت”را از طریق کنکور و دانشگاه چشیده،مراکزی تحت عنوان”دانشگاه علمی – کاربردی” راه اندازی کرده که ورود به این مراکز نیاز به کنکور ندارد.
خبرگزاری”مهر”در آبان ماه گذشته، گزارش داد:«متقاضیان دوره‌ های مهندسی فناوری و کارشناسی حرفه‌ای می توانند در رشته‌های تحصیلی متناسب با مدرک کاردانی و یا فوق دیپلم خود برای ثبت نام از سوم تا دهم آبان ماه ۹۶،به مراکز و واحدهای آموزشی دانشگاه جامع علمی کاربردی اقدام کنند. پرداخت هزینه ثبت نام از طریق سیستم الکترونیکی سازمان سنجش قابل انجام است و هزینه ثبت نام در مرحله تکمیل ظرفیت دوره‌های مهندسی فناوری و کارشناسی ناپیوسته حرفه‌ای نظام آموزش مهارتی دانشگاه جامع علمی کاربردی ۲۵۰ هزار ریال (۲۵ هزار تومان) است.هم چنین متقاضیان پذیرش دوره‌های کاردانی فنی و کاردانی حرفه‌ ای نظام آموزش مهارتی دانشگاه جامع علمی کاربردی اعم از این که در دوره مهرماه ۹۶ ثبت نام کرده اند یا ثبت نام نکرده‌اند،می‌توانند با توجه به مفاد اطلاعیه و از طریق لینک جستجوی کد رشته محل ‌های تحصیلی،پس از پرداخت هزینه ثبت‌نام،با مراجعه به مراکز آموزشی پذیرنده،نسبت به ثبت نام،اقدام کنند.متقاضیان دوره های کاردانی فنی و کاردانی حرفه ‌ای می‌توانند در رشته‌های تحصیلی متناسب با مدرک دیپلم خود برای ثبت‌نام از سوم تا دهم آبان ماه ۹۶،به مراکز و واحدهای آموزشی دانشگاه جامع علمی کاربردی اقدام کنند. پرداخت هزینه ثبت نام از طریق سیستم الکترونیکی سازمان سنجش، قابل انجام است و هزینه ثبت نام در مرحله تکمیل ظرفیت دوره‌ های کاردانی فنی و کاردانی حرفه ‌ای نظام آموزش مهارتی دانشگاه جامع علمی کاربردی، ۲۰۰ هزار ریال (۲۰ هزار تومان) است.»
“جام جم آنلاین”در این رابطه از قول مشاورعالی رییس سازمان سنجش آموزش کشور،نوشت:«تا کنون در تکمیل ظرفیت دوره ‌های کاردانی فنی و حرفه‌ای دانشگاه علمی‌ کاربردی،تعداد ۵ هزار و ۹۶۴ نفر و در دوره‌های مهندسی فناوری و کارشناسی حرفه‌ای،تعداد ۳ هزار و ۳۰۴ نفر در دانشگاه جامع علمی کاربردی ثبت نام کرده ‌اند.»


نظرات بسته است.

مطالب دیگر