دوشنبه ۱۳ آذر ۱۳۹۶

بخش:
خبر - فرهنگی - فیلم






خبر رد شدن دو فیلمنامه‌ تازه «مسعود ده نمکی» را از سوی شورای پروانه ساخت در رسانه های ایران منتشر شده است. سختگیری های شورای پروانه ساخت پس از انقلاب ۱۳۵۷ بسیار پرسابقه بوده و کارگردانان سینمای ایران را از ساخت فیلم تازه محروم کرده است. پیش از این خبر رد فیلمنامه‌ چهره‌های مختلف سینمایی از جمله محمدحسین مهدویان و سعید روستایی تا پوران درخشنده در سینمای ایران شنیده می‌شد. اما گویا در دولت دوم حسن روحانی به نام‌های خودی هم رسیده است.

وب سایت نقد سینما به نقل از ابراهیم داروغه‌زاده، معاون ارزشیابی و نظارت سازمان سینمایی می نویسد:«درباره بعضی از سینماگران شناخته‌شده که مسئله امنیت ملی برای آن‌ها مطرح باشد اغماض به خرج می‌دهد و حتی فیلمنامه کامل آن‌ها را نمی‌خواند.» داروغه‌زاده به تعدادی از این سینماگران نظیر:اصغر فرهادی، ابراهیم حاتمی‌کیا و رسول صدرعاملی اشاره کرده و دلیل این امر را “سابقه‌ آن‌ها و اعتمادی که جلب کرده‌اند” اعلام کرده است. روزنامه آسمان آبی در خبر رد فیلمنامه، از دو سینماگری نام می‌برد که شاید در نظر اول باید فیلمنامه‌های آن‌ها هم به‌طور کامل خوانده می‌شد. نفر اول حامد محمدی فرزند منوچهر محمدی است که احتمالا به خاطر اعتبار پدر تهیه‌کننده‌اش می‌توانست یکی از چهره‌هایی باشد که ساخت فیلمنامه‌های مسئله‌دار با موضوعات حساس به او سپرده شود، اما فیلم «اکسیدان» به کارگردانی او در زمان اکران با مشکلات زیادی روبه‌رو شد.

گویا به‌واسطه همین فیلم هم بوده که این‌بار سختگیری زیادی ازسوی شورای پروانه ساخت روی فیلمنامه تازه محمدی اعمال و در نهایت رد شده است، اما نام دوم و رد فیلمنامه او از سوی شورای پروانه ساخت به‌راستی بیانگر پیچیدگی تاریخ سینمای ایران، به‌ویژه در همین چند دهه اخیر است. فیلمسازی که حالا با رد پروانه ساخت فیلمنامه‌اش می‌توان گفت در آغاز دوران تازه‌ای به سر می‌برد.این فیلمساز کسی نیست جز مسعود ده‌نمکی.

برای روایت زندگی سینمایی مسعود ده‌نمکی باید به سال ۱۳۸۶ و ساخت فیلم «اخراجی‌ها» بازگردیم. تا پیش از آن مسعود ده‌نمکی در میانه دهه ۷۰ و به‌ویژه در سال‌های اصلاحات به‌عنوان یکی از اعضای فعال «انصار حزب‌الله» شناخته می‌َ‌شد. او که به‌عنوان روزنامه‌نگار در نشریاتی چون «یالثارات» قلم می‌زد، در سال‌های پس از دوم خرداد ۱۳۷۶ با سردبیری نشریاتی چون «شلمچه»، «جبهه» و «صبح دوکوهه» اسمی برای خود دست و پا کرد.

ده‌نمکی به‌عنوان یکی از منتقدان جدی دولت وقت و دولت پیش از آن، با مقاله‌هایی گزنده با تیتر‌هایی آتشین به یاد آورده می‌شد؛ مردی که حتی در برخی تحلیل‌ها به ضدیت با سینما هم در دل آن سال‌ها متهم و گفته می‌شد در پایین‌کشیدن بعضی از فیلم‌های آن دوران از اکران نقش داشته است. او به‌تدریج و پس از حوادث کوی دانشگاه و تعطیلی نشریاتش از قامت یک روزنامه‌نگار سیاسی فاصله گرفت. او از ابتدای دهه ۸۰ به این سو تصمیم گرفت حرف‌هایش را با دوربین به زبان بیاورد. او دو مستند درباره مسائل روز جامعه ساخت و بعد از آن به سینما رو آورد. فیلم‌هایی ساخت که فروش‌های موفقی را در سینمای ایران تجربه کرد و کار را به جایی رساند که گاهی به کری‌خوانی درباره فروش فیلم‌هایش بپردازد، اما داستان مسعود ده‌نمکی در سینما داستانی خواندنی بود؛ داستانی که روایت آن دقیقا به همین امروز می‌رسد. روزی که فیلمنامه مسعود ده‌نمکی در شورای پروانه ساخت رد شد.

ده‌نمکی که دو مستند «فقر و فحشا» و «کدام استقلال؟! کدام پیروزی؟!» را ساخته بود با مستند اول مورد توجه قرار گرفت. بسیاری به این نکته اشاره می‌کردند که تنها کسانی چون ده‌نمکی می‌توانستند چنین مستندهایی بسازند. هرچند نسخه قاچاق‌شده آن وارد بازار شد و کارگردانش گرفتاری‌های زیادی از جمله شکایت بعضی از نهادها را به جان خرید. ده‌نمکی این مستند را در سال پایانی دولت اصلاحات ساخت. با شروع به کار دولت نهم او دست از ساخت مستندهایی چنین برداشت و سراغ فیلمنامه‌ای طنز با موضوع دفاع مقدس رفت.

موافقان، رسیدن او از جایی که بود به پشت دوربین و فیلمسازی را جادوی هنر می‌دانستند و مخالفان استفاده او از رانت را زمینه‌ای برای این اتفاق می‌خواندند. با این همه فیلم اول ده‌نمکی «اخراجی‌ها» به یکی از فیلم‌های پرفروش سینمای ایران تبدیل شد. اعتراض‌های بلند ده‌نمکی در جشنواره آن سال هنوز از یاد نمی‌رود؛ چراکه او معتقد بود فیلمش می‌توانسته حتی صاحب جایزه هم باشد. فیلمی که در زمان ساختش محمدحسین صفارهرندی – وزیر وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی –  پشت صحنه فیلم ده‌نمکی حضور پیدا کرد و عملا نشان داد این فیلمی است که دولت پشت آن ایستاده است.پس از اکران عمومی اخراجی‌ها؛ این فیلم بارها و بارها از صداوسیمای جمهوری اسلامی هم پخش شد. اتفاقی که نشان داد استدلال مخالفان او مبنی بر«استفاده او از رانت سیاسی خاص» تا چه اندازه صحت دارد. به این ترتیب «اخراجی‌ها» و «رسوایی۱» با استفاده از قرار گرفتن در نوبت اکران‌های نوروزی عید نوروز، روزهای خوبی را پشت سر گذاشتند. سینمایی که به‌واسطه شخصیت و سابقه ده‌نمکی می‌شد از آن به‌عنوان نمونه مطلوب و موردپسند مدیران فرهنگی حکومت یاد کرد.

گویا مدیران و مهندسان فرهنگی از معرفی “مدل سینمای ابراهیم حاتمی‌کیا” ترجیح داده بودند به مدل سینمای مسعود ده‌نمکی روی بیاورند. اتفاقی که از چشم کارشناسان دور نماند. آنها این تغییر مدیران فرهنگی به‌عنوان یک عقب‌گرد هنری یاد کردند. این مدیران تصور کرده بودند جهان رمانتیک حاتمی‌کیا دیگر کارایی ندارد؛ حالا باید میدان را به یک زرنگ بذله‌گو داد که اتفاقا مدعی است می‌داند در کف خیابان‌ها چه خبر است. سینمای ایران در طول دوران دولت‌های نهم و دهم میزبان ده‌نمکی و فیلم‌هایش بود که بهترین نوبت و زمان اکران را از آن خود می کرد.

این عضو ارشد انصارحزب‌الله پس از سال ۱۳۹۲ با ساخت فیلم «معراجی‌ها» به‌شدت از گیشه شکست خورد. این فیلم در زمان  اکران مورد اقبال تماشاگران قرار نگرفت. چهره اول فیلمسازی در دولت‌های نهم و دهم با شکستی بزرگ روبه‌رو شده بود. در ادامه این شکست در گیشه سینما فیلم دیگر او «رسوایی ۲» هم راهی به بالای جدول فروش پیدا نکرد.

روزگار سینمایی مسعود به پایان رسیده بود.اما در اخبار سینمایی، گقته می شد که “ده‌نمکی که مدتی است به‌دنبال ساخت سه گانه تازه ای تحت عنوان «زندانی‌ها» بوده است.” فیلمی که فیلمنامه‌اش ازسوی شورای پروانه ساخت رد شده است. برخی شنیده‌ها خبر از آن می‌دهد که،«نخستین سه‌گانه از سری جدید سه‌گانه‌های مسعود ده‌نمکی با موضوع شخصیت‌های انقلابی اعدام‌شده است.» به نظر می رسد  که برای مسعود ده نمکی دیگر خبری از آن حمایت‌ها خبری نیست. ظاهرا شورای پروانه ساخت قرار است در نقش دایه‌ مهربان‌تر از مادر ظاهر شده  و مراقب ضرر و زیان فیلمسازان و جلوگیری از توقیف فیلم‌ها در سینمای ایران باشد.سینمایی که باعث خانه نشینی طولانی مدت ناصر تقوایی،مهاجرت بهرام بیضایی و بهمن قبادی و یا حبس جعفر پناهی و ممنوع الکار شدن او و محمد رسول اف پس از اکران فیلمهایشان در خارج از ایران شده است.


نظرات بسته است.

مطالب دیگر